Przywództwo

Komunikacja lidera w kryzysie.

Na jednej fali
Spis treści

Lider jak saper na polu minowym. Komunikacja lidera w kryzysie.

O wadze słowa, trudnej prawdzie i komunikacji w kryzysie …

Kiedy w piątek jesteś wybitnym ekspertem, a w poniedziałek obejmujesz stanowisko dyrektorskie, pozornie nic się nie zmienia – nadal jesteś tym samym człowiekiem. W rzeczywistości zmienia się wszystko. Zmienia się ciężar gatunkowy każdego Twojego gestu, tonu głosu i spojrzenia. Twoje luźne „chyba” rzucone mimochodem przy firmowym ekspresie do kawy potrafi wywołać w zespole pożar, którego gaszenie zajmie tygodnie. Lider jest trochę jak saper na polu minowym: jedno nieostrożne zdanie potrafi wysadzić w powietrze miesiące mozolnie budowanego zaufania.

Kosma Wilk zaprosił mnie do rozmowy na swoim kanale  „Na Jednej Fali”. Miałam okazję wrócić do momentów, które najmocniej ukształtowały mój warsztat menedżerski. Przez prawie 20 lat w DHL Express Poland oraz w strukturach zarządczych innych organizacji przeszłam przez pełne spektrum kryzysów: od weekendowego przenoszenia 300-osobowej infolinii do domów na początku pandemii, przez całkowity blackout systemowy, aż po fuzje spółek i bolesne restrukturyzacje.

Te doświadczenia nauczyły mnie bezwzględnej zasady: liderowi wolno mniej. Wolno mu mniej w obszarze nieprzemyślanych emocji, plotek czy asekuracji. Zamiast tego potrzebuje żelaznej pokory wobec tego, czego jeszcze nie wie, oraz opanowania sztuki słuchania. Jak w praktyce wygląda zarządzanie komunikacją, gdy wokół szaleje sztorm?


Ludzie nie chcą wiedzieć wszystkiego. Chcą wiedzieć, co to oznacza dla nich

Na LinkedIn często czytamy slogany o „pełnej transparentności”. W praktyce deklaracja, że zespół chce wiedzieć absolutnie wszystko, jest iluzją. Żyjemy w potężnym szumie informacyjnym, przebodźcowani setkami komunikatów. Gdy zarząd ogłasza: „Wdrażamy nowy system, zmieniamy strukturę, szczegóły poznacie w swoim czasie”, ludzka psychika natychmiast uruchamia mechanizm obronny.

Zamiast spokoju pojawia się lawina pytań podszytych lękiem:

  • Czy ja poradzę sobie z nowymi narzędziami?
  • Jak to wpłynie na moją premię i wynagrodzenie?
  • Czy to przygotowanie do zwolnień i czy powinienem już szukać pracy?

Mózg w warunkach niepewności zawsze wybiera najczarniejszy scenariusz. Dlatego przed każdym wystąpieniem czy trudnym mailem lider musi zadać sobie jedno brutalnie szczere pytanie filtrujące: Czy tą informacją pomogę zespołowi odnaleźć się w sytuacji, czy po prostu doleję benzyny do ognia?

Nie chodzi o lukrowanie rzeczywistości czy korporacyjną manipulację. Kluczem jest czysta intencja. Jeśli Twoją intencją jest danie ludziom oparcia, wejdź w ich buty. Powiedz jasno, co jest pewne na najbliższe 48 godzin, a czego jeszcze nie wiesz. Zamiast udawać wszechwiedzącego, zdejmij lęk szczerością: „Nie znamy jeszcze wszystkich odpowiedzi, ale te trzy zasady pozostają nienaruszalne i to na nich budujemy plan”. W ten sposób powstaje autentyczne bezpieczeństwo psychologiczne.


30 trudnych rozmów w jeden dzień. Lekcja o ludzkiej godności

Jeden z najtwardszych poligonów w mojej karierze wydarzył się tuż po moim awansie na stanowisko dyrektorskie. W ciągu pierwszego miesiąca w nowej roli musiałam zmierzyć się z zadaniem przeniesienia całego działu z Warszawy do Łodzi. Oznaczało to konieczność wręczenia 30 wypowiedzeń zmieniających w ciągu zaledwie jednego dnia.

Stanowiska nie były likwidowane, ludzie mieli opcję relokacji lub przejścia do innych ról, ale zmiana w drastyczny sposób ingerowała w ich życie osobiste. Wiedziałam, że po pierwszych dwóch spotkaniach każda kolejna osoba wchodząca do mojego gabinetu będzie nastawiona na zwarcie. Pojawiły się łzy, szok, pretensje i agresja.

Z czego byłam najbardziej dumna po tym morderczym dniu? Z tego, że skupiłam się w 100% na tych ludziach, a nie na własnym komforcie emocjonalnym.

Gdy stajesz przed człowiekiem z trudnym komunikatem, nie możesz oczekiwać, że będzie ci wdzięczny albo że zrozumie „biznesowy kontekst spółki”. Twoim psim obowiązkiem jako szefa jest stworzenie warunków, by przeszedł przez tę rozmowę z podniesioną głową. Pokazanie, że decyzja biznesowa dotyczy procesów czy ról, a nie jego wartości jako człowieka. Godność to jedyna waluta, której liderowi nigdy nie wolno podeptać.

Wsparliśmy tych pracowników pakietami relokacyjnymi i dodatkami na dojazdy. Co więcej – po latach wiele z tych osób dojeżdżało na trasie Warszawa-Łódź, współtworząc silny zespół, który przejęłam pod swoje skrzydła. Przetrwaliśmy to, bo fundamentem była elementarna, ludzka życzliwość zamiast chłodnej, korporacyjnej kalkulacji.


GEMBA Walk. Najlepsze decyzje podejmuje się tam, gdzie tworzy się wartość

Nie da się zbudować wiarygodnego przywództwa zza zamkniętych drzwi gabinetu zarządu. Jestem wielką orędowniczką praktyki GEMBA Walk – regularnego wychodzenia do miejsc, w których faktycznie dzieje się proces biznesowy.

Uczyłam się organizacji na każdym jej poziomie: siedziałam na słuchawkach w dziale obsługi klienta, jeździłam busem w trasę z kurierem, spędzałam godziny w dziale controllingu, by zrozumieć, jak analityk przetwarza dane w arkuszu. Kiedy znasz zapach hali produkcyjnej i wiesz, z jakimi absurdami systemowymi mierzy się pracownik pierwszej linii:

  1. Rozumiesz prawdziwy kontekst: Wiesz, dlaczego z pozoru banalny brak mleka do kawy czy awaria terminala urasta w zespole do rangi dramatu operacyjnego.
  2. Zyskujesz twarde argumenty: Gdy musisz ogłosić niepopularne cięcia lub zmiany, nie posługujesz się abstrakcyjnymi hasłami. Mówisz językiem faktów, które sam widziałeś.
  3. Eliminujesz teatr: Pracownicy natychmiast wyczuwają, kiedy wizyta dyrektora to PR-owa pokazówka, a kiedy autentyczna ciekawość drugiego człowieka. Ta ciekawość to najszybsza droga, by zbudować kapitał zaufania w biznesie.

Dlaczego na spotkaniach odzywam się na końcu?

Gdy zaczynałam drogę liderską, wydawało mi się, że muszę wiedzieć wszystko. Jako kobieta na wysokich stanowiskach w sektorze transportowym miałam poczucie, że muszę być dwa razy bardziej przygotowana, mieć gotową odpowiedź na każde pytanie i od progu narzucać kierunek. To prosta droga do wypalenia i zablokowania inicjatywy w zespole.

Doświadczenie zarządcze i certyfikacja coachingowa kompletnie zmieniły mój model pracy. Dzisiaj na spotkaniach strategicznych z kadrą menedżerską świadomie zabieram głos na samym końcu:

  • Koniec z programowaniem sali: Jeśli prezes na początku spotkania wygłosi 15-minutową mowę ze swoją tezą, żaden dyrektor nie odważy się przedstawić odmiennej perspektywy. Wszyscy pokiwają głowami, a organizacja utonie w konformizmie.
  • Zdejmowanie wstydu za niewiedzę: Często celowo wchodzę w rolę osoby zadającej pozornie naiwne pytania: „Przepraszam was, ale czy możemy to wytłumaczyć w wersji dla mniej zaawansowanych? Bo mam wrażenie, że nie do końca rozumiem, jak ten wskaźnik przekłada się na naszą marżę”. W ten sposób biorę na siebie ciężar niepewności i daję reszcie przyzwolenie na to, by bez lęku dopytali o kluczowe kwestie.
  • Budowanie sprawczości: Zamiast przynosić gotowe rozwiązania na tacy, pytam: „Co z tym robimy? Jakie scenariusze widzicie na stole?”. To buduje dorosłość organizacyjną i eliminuje paraliżujący dług menedżerski.

Samotność lidera i ciężar poufności. Z kim rozmawiać na szczycie? Komunikacja lidera w kryzysie

Im wyższy szczebel w hierarchii, tym węższy staje się krąg osób, z którymi możesz otwarcie porozmawiać. Członkowie zarządów, prezesi i właściciele firm żyją pod gigantyczną presją wiedzy poufnej. Znasz plany zwolnień, wiesz o utracie kluczowego klienta, negocjujesz fuzję, która wywróci spółkę do góry nogami – i nie masz prawa pisnąć ani słowa podwładnym.

Naturalnym ludzkim odruchem w takiej sytuacji jest chęć zrzucenia ciężaru z barków, „spuszczenia powietrza z balonika”. Jeśli jednak zrobisz to wobec niewłaściwej osoby w zespole, uruchomisz katastrofalną falę domysłów i paniki. Lider musi mieć przestrzeń na wentylację emocji, ale musi to być przestrzeń w 100% bezpieczna i profesjonalna.

Dlatego tak ogromną wartość na poziomie Executive ma zewnętrzny sparring partner, mentor czy coach objęty klauzulą NDA. Ktoś z doświadczeniem C-Level, kto doskonale rozumie mechanikę biznesu, nie ocenia, ale pomaga poukładać myśli w głowie zanim wyjdziesz do ludzi. Wspieram menedżerów w tym procesie zarówno w ramach projektów strategicznych, jak i w elastycznym modelu Fractional Leadership.


Plotki bez dowodów. Najcenniejszy prezent, jaki możesz dać pracownikowi

W kuluarach firmowych często tli się destrukcyjne zjawisko: plotka. Ktoś przypisuje sobie cudze zasługi, ktoś zachowuje się nielojalnie, komuś przypina się krzywdzącą łatkę. Gdy jako szef masz twarde dowody na nieuczciwość – sprawa jest prosta: siadasz do rozmowy i wyciągasz konsekwencje. Prawdziwym testem przywództwa jest jednak sytuacja, w której masz sygnały, ale nie masz dowodów.

Większość menedżerów chowa wtedy głowę w piasek, czekając na rozwój wypadków. W tym czasie plotka zatruwa atmosferę w zespole. Moje podejście opiera się na koncepcji Okna Johari – obszarze tego, co inni widzą we mnie, a z czego ja sam nie zdaję sobie sprawy (tzw. ślepa plama).

Wołam takiego pracownika na rozmowę i z pozycji życzliwości mówię wprost: „Słuchaj, bardzo zależy mi na twojej obecności w zespole, dlatego chcę, żebyś wiedział/a: w firmie krążą na twój temat takie i takie opinie. Mówię ci to, bo jeśli o tym nie wiesz, nie możesz z tym nic zrobić. Co z tym faktem zrobisz – to już twoja decyzja”. Taka szczera, odważna informacja zwrotna bywa dla człowieka szokiem, ale w dłuższej perspektywie staje się największym prezentem rozwojowym, jaki może otrzymać od swojego przełożonego.


Nie czekaj na kryzys – zbuduj odporność swojej organizacji

Zaufania, odwagi decyzyjnej i dojrzałej kultury komunikacji nie da się kupić na dzień przed katastrofą. Jeśli Twoi ludzie boją się podejmować decyzje, spotkania w firmie przypominają pole bitwy, a zarząd gubi się w gąszczu mikromanagementu – to znak, że system operacyjny Twojego biznesu wymaga natychmiastowej korekty.

Niezależnie od tego, czy potrzebujesz bezstronnej diagnozy procesów, wsparcia w trudnej restrukturyzacji w roli Interim Managera, czy mentoringu dla kluczowych liderów – zapraszam do bezpośredniego kontaktu. Przekujmy chaos komunikacyjny w stabilny, przewidywalny wynik finansowy.

I zajrzyj  na kanał  i stronę „Na Jednej Fali” by Kosma Wilk.